Dubbelinterview met Hatim Chebti.

Hatim en ik zijn in Tiel opgegroeid in een warm en hecht gezin met twee broers en een zus. Als jongetjes en tieners hielden we meer van voetballen dan van leren. Hatim wilde zelfs voetballer worden. Mariam, onze zus, had daar geen behoefte aan en was veel serieuzer met haar opleiding bezig. Als zij met onze moeder naar de bibliotheek ging, moesten we altijd mee. Heel vervelend, maar onze ouders vonden goede cijfers heel belangrijk en hebben ons altijd aangemoedigd om toch vooral door te leren.
Met Mariam hadden we een goed voorbeeld in huis. Na haar studie rechten heeft ze nog in Engeland gestudeerd en nu werkt ze bij de Hoge Raad in Den Haag. Ik ben via de mavo, meao, heao en bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit nu als beleidsmedewerker
werkzaam bij het Ministerie van Financiën.

Net als Tamim heb ik ook flink gestapeld, zoals ze dat noemen. Het heeft enerzijds te maken met het milieu waarin je opgroeit, maar ook met hoe de leraren tegen je aankijken. Ik weet nog dat er bij ons vaak gezegd werd dat Marokkanen graag automonteur wilden worden en weinig ambitie hadden, omdat ze toch terug zouden gaan. Ik niet. Ik ben bij de ABN AMRO bank senior marketeer voor de zakelijke MKB markt. Ook nu blijf ik doorstapelen. Ik ben bijvoorbeeld met een opleiding NIMA-C bezig. Iets nieuws leren blijft voor mij interessant en leuk.

Mariam was toch wel één van de eersten die ging studeren binnen onze generatie. Toen, maar ook nu, zijn er nog veel ouders en scholieren die niet weten wat hen te wachten staat en waar ze op moeten focussen als hun kinderen of zijzelf gaan studeren. Ik draag graag mijn steentje bij aan de ondersteuning van jongeren, zodat ze zich verder kunnen ontwikkelen. Maar ik houd er niet van om mensen te vertellen wat ze moeten doen. Iedereen kiest het pad dat het beste bij hem of haar past. Wel kan ik vertellen hoe ik mijn ontwikkeling heb ervaren en waarom ik bepaalde keuzes wel of niet heb gemaakt, zodat jongeren daarvan kunnen leren en hun eigen keuze kunnen maken. Uiteindelijk moeten ze het zelf oppakken.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Dubbelinterview met Tamim Chebti.

Hatim en ik zijn in Tiel opgegroeid in een warm en hecht gezin met twee broers en een zus. Als jongetjes en tieners hielden we meer van voetballen dan van leren. Hatim wilde zelfs voetballer worden. Mariam, onze zus, had daar geen behoefte aan en was veel serieuzer met haar opleiding bezig. Als zij met onze moeder naar de bibliotheek ging, moesten we altijd mee. Heel vervelend, maar onze ouders vonden goede cijfers heel belangrijk en hebben ons altijd aangemoedigd om toch vooral door te leren.
Met Mariam hadden we een goed voorbeeld in huis. Na haar studie rechten heeft ze nog in Engeland gestudeerd en nu werkt ze bij de Hoge Raad in Den Haag. Ik ben via de mavo, meao, heao en bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit nu als beleidsmedewerker
werkzaam bij het Ministerie van Financiën.

Net als Tamim heb ik ook flink gestapeld, zoals ze dat noemen. Het heeft enerzijds te maken met het milieu waarin je opgroeit, maar ook met hoe de leraren tegen je aankijken. Ik weet nog dat er bij ons vaak gezegd werd dat Marokkanen graag automonteur wilden worden en weinig ambitie hadden, omdat ze toch terug zouden gaan. Ik niet. Ik ben bij de ABN AMRO bank senior marketeer voor de zakelijke MKB markt. Ook nu blijf ik doorstapelen. Ik ben bijvoorbeeld met een opleiding NIMA-C bezig. Iets nieuws leren blijft voor mij interessant en leuk.

Mariam was toch wel één van de eersten die ging studeren binnen onze generatie. Toen, maar ook nu, zijn er nog veel ouders en scholieren die niet weten wat hen te wachten staat en waar ze op moeten focussen als hun kinderen of zijzelf gaan studeren. Ik draag graag mijn steentje bij aan de ondersteuning van jongeren, zodat ze zich verder kunnen ontwikkelen. Maar ik houd er niet van om mensen te vertellen wat ze moeten doen. Iedereen kiest het pad dat het beste bij hem of haar past. Wel kan ik vertellen hoe ik mijn ontwikkeling heb ervaren en waarom ik bepaalde keuzes wel of niet heb gemaakt, zodat jongeren daarvan kunnen leren en hun eigen keuze kunnen maken. Uiteindelijk moeten ze het zelf oppakken.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

“Kaapverdië bestond uit grootgrondbezitters en als je arm was, kreeg je geen kansen. Dat stuitte mijn vader tegen de borst. Zijn vader was vroeg overleden en hij moest gelijk gaan werken en kon niet naar school. Hij startte als boer en verkocht zijn groenten en fruit in zijn eigen winkel, waar mijn moeder de verkoop deed. Ook reisde hij als handelaar over de verschillende eilanden om producten in te kopen en te verhandelen, maar de gevestigde orde werkte hem regelmatig tegen. Zonder goede achtergrond en opleiding red je het in Kaap Verdië niet. Via Portugal ging hij naar Frankrijk. Daar hoorde hij dat in Nederland het werk voor het oprapen lag. Volgens mijn vader werd je in 1964 als gastarbeider op straat aangesproken met: ‘Zoek jij werk? Kom maar met me mee, ik heb werk voor je.’ Ze werden echt verwelkomd. Zo voelde hij zich ook. Later heeft hij in Rotterdam Delfshaven een huis gekocht en mijn moeder, broer en drie zussen over laten komen. Ik ben in Rotterdam geboren. Dat waren hele andere tijden. Ik vind het mooie verhalen omdat je je dan duidelijk realiseert waar je vandaan komt. Dat is heel belangrijk.

Toen ik opgroeide waren er nog relatief weinig allochtonen in Nederland. Iedereen ging met elkaar om. Turken, Marokkanen, Antilianen en Nederlanders speelden ook echt met elkaar en er waren er geen groepjes. Mijn beste vriendinnetje was bijvoorbeeld half Turks, half Nederlands. Zij waren heel modern. Haar vader was werkloos en huisman en haar moeder, een Nederlandse vrouw, werkte. Dat was een unicum in die tijd.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Mijn vader was zestien toen hij uit Hong Kong vertrok en in Frankrijk ging werken. Mijn opa werkte op een zeetanker bij Shell en reisde heel de wereld rond. Hij raadde mijn vader aan in Nederland een restaurant te beginnen omdat hij daar goed geld in zou kunnen verdienen. Dat advies heeft hij opgevolgd en na een aantal jaar voor een baas gewerkt te hebben, is hij in de jaren zeventig in Leiden zijn eigen restaurant gestart.

Mijn ouders hebben zes kinderen: twee zoons en vier dochters. Ze werkten erg hard en hadden buiten het contact met de klanten niet veel contact met de Nederlandse samenleving. De andere kinderen en ik kregen de Nederlandse gewoonten en tradities mee van de leerlingen en leraren van de katholieke basisschool, waar wij de enige Chinese kinderen waren. Op school leer je veel van je klasgenoten. Dat is een van de redenen waarom ik een voorstander van gemengde scholen ben.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Ik ben een echte stapelaar. Via de mavo, havo en het vwo ben ik uiteindelijk aan de Erasmus Universiteit gaan studeren. Daar twijfelde ik of ik bij een Nederlandse studentenvereniging zou gaan. Het was allemaal leuk en aardig, maar het was ook zo Nederlands. Ik voelde me er niet altijd helemaal op mijn gemak. Bier zuipen en brassen pasten niet bij mij. Ik had het idee dat er meer Aziaten met hetzelfde gevoel rondliepen. Echter, niet aansluiten bij een studentenvereniging is een gemiste kans, omdat studeren een veel rijkere ervaring hoort te zijn dan alleen blokken en naar college gaan. In een vereniging kun je goed contact maken met medestudenten en kun je je persoonlijk ontwikkelen, zoals bijvoorbeeld met het organiseren van evenementen en contacten leggen met het bedrijfsleven. Samen met een paar vrienden hebben we dus een Chinese studentenvereniging opgericht.

“Het is bekend dat als ouders gestudeerd hebben, hun kinderen dat vaak ook doen. Dat komt doordat er dan in de thuissituatie betere voorwaarden voor het studeren worden geschapen. Dat zit in velerlei zaken, zoals het belang dat aan studeren wordt gehecht, studiecoaching thuis, het hebben van ‘rolmodellen’ en dergelijke. Autochtone kinderen zitten gemiddeld meer in een dergelijke situatie dan allochtone kinderen. Maar je ziet gelukkig het aantal allochtone studenten de laatste vijf jaar toeneemt in de lijn met de ontwikkeling van de Rotterdamse samenleving.

Allochtone jongeren krijgen steeds meer voorbeelden van broers, zussen, neven en nichten die studeren of gestudeerd hebben. Wanneer een ‘peer-group’ meer en meer doorstudeert, trekt dat mensen mee. Eigenlijk gaat de multiculturele ontwikkeling daardoor dus sneller bij jonge mensen. Ik denk dat er nog maar weinig ouders zijn die tegen hun kinderen zeggen dat het beter is om te gaan werken en centjes te verdienen, dan om te gaan studeren.

De Hogeschool Rotterdam wil een afspiegeling zijn van de Rotterdamse samenleving. Ons diversiteitsbeleid richt zich op het verwerven van studenten uit alle bevolkingsgroepen. Een minstens zo belangrijk ander doel van het diversiteitsbeleid is studiesucces. Het bieden van een helpende hand aan die studenten die daar behoefte aan hebben.

Twee opvallende verschillen tussen allochtone en autochtone studenten zijn de mate van beheersing van de Nederlandse taal en het studierendement. Op dit moment scoren allochtone studenten op beide terreinen lager.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Wij zijn in 1980 naar Nederland gekomen, maar ik heb weinig specifieke herinneringen aan onze verhuizing van Eritrea naar Nederland. Voor mij ging het eigenlijk allemaal vanzelf. Als kind ben je flexibel en pas je je snel aan in een nieuwe omgeving. Wat mij nog wèl bijstaat van die periode, is dat ik op een middag bij een vriendinnetje aan het spelen was en haar moeder meedeelde dat ik naar huis moest toen zij gingen eten. Daar stond ik wel van te kijken, bij ons thuis kon iedereen die aanwezig was gewoon aanschuiven. En het heeft duidelijk indruk gemaakt, want het is het enige dat ik me nog van die tijd kan herinneren.

Ik ben in Vlaardingen opgegroeid. Mijn klasgenoten op de kleuterschool en basisschool waren voornamelijk van Nederlandse afkomst. Er zaten nog één Turkse jongen en één Palestijns meisje in de klas. Meestal dachten mijn klasgenoten en leraren dat ik uit Suriname kwam, al was afkomst toen volgens mij veel minder een issue dan nu. Ik kan me tenminste niet herinneren dat we het er toen veel over gehad hebben.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Ik heb commerciële economie aan de heao in Rotterdam gestudeerd. Mijn ouders vonden het belangrijk dat hun kinderen alle kansen aangrepen om zich te ontwikkelen. Een goede opleiding kwam daarbij op de eerste plaats. Hier in Nederland zijn mijn ouders ook gelijk aan de slag gegaan om de taal te leren. Ook al had mijn vader in Eritrea een leidinggevende functie, hier moest hij opnieuw beginnen. Mijn jongere broer en zus hebben respectievelijk bedrijfseconomie en personeel en arbeid gestudeerd aan de hbo en mijn zus heeft daarna nog sociologie gestudeerd aan de Erasmus Universiteit.

Samen met een aantal studenten uit onze vereniging Mozaik werden we uitgenodigd om bij Proctor & Gamble langs te komen. We kregen lekker te eten en raakten in gesprek. Eigenlijk had ik nog nooit van ze gehoord en dacht ik dat het een of ander accountantsbureau was. ‘Zij zijn van die grote pakken Ariel wasmiddel’, zei een vriend van me. ‘O, die pakken die we uit Duitsland halen’, antwoordde ik. De salesmanager van P&G sloeg zich op zijn hoofd en zei: ‘Vijftien procent van de omzet die we eigenlijk in Nederland zouden moeten draaien, gaat naar Duitsland omdat Turken en Marokkanen die grote pakken daar vandaan halen.’ Wij wisten dat al twintig jaar. Een voorbeeld waaraan je kunt zien dat bedrijven met een beter diversiteitbeleid nog grote slagen kunnen maken.

Mijn vader en moeder komen uit hetzelfde dorp. Mijn moeder heeft alleen de lagere school gedaan. Mijn oma zegt dat mijn moeder niet verder wilde en mijn moeder zegt dat mijn oma niet wilde dat ze verder ging. Mijn vader heeft tot zijn universitaire opleiding in Istanbul gezeten en kwam in zijn laatste jaar naar Nederland. Mijn opa, de vader van mijn moeder, zei toen tegen ieders advies in: ‘Die gast moet hier ook gaan studeren. Het is zonde om zijn educatie weg te gooien. Dan kan hij later zijn gezin beter onderhouden.’ Ik kan me de diploma-uitreiking van mijn vader goed herinneren. Het was een grote happening. De familie van mijn vaders kant kwam zelfs speciaal uit Turkije over. Mijn opa was dubbel emotioneel.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

“Bij Hogeschool INHolland Rotterdam studeren nu rond de tienduizend studenten, en in Den Haag ongeveer drieduizend. Er vindt geen formele registratie plaats, maar ik denk dat van de studentenpopulatie in Rotterdam rond de vijftig procent van biculturele komaf is. In Den Haag is dat rond de dertig procent. Als je naar de demografische ontwikkelingen kijkt, dan kun je in beide steden nog een substantiële groei van bi-culturele studenten tegemoet zien. Den Haag zal naar verwachting de komende jaren nog een inhaalslag maken en naar de veertig procent groeien.

In essentie is er natuurlijk geen verschil tussen autochtone en allochtone ambities en wensen. Overigens hanteren wij de kwalificatie allochtoon niet meer, gezien de negatieve toon. We hebben het over bi-cultureel. Mensen hebben ten aanzien van het leven en hun maatschappelijk functioneren allemaal dezelfde prioriteiten. We moeten helaas wel constateren dat de maatschappelijke positie van mensen met een andere etnische achtergrond nog steeds anders is. Daarnaast blijkt dat studenten uit etnische minderheidsgroepen vaak nog onbekend zijn met het Nederlandse hoger onderwijssysteem en de Nederlandse jongerencultuur. Hogeschool INHolland zet dan ook erg in op deze academische en sociale integratie.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

In 1989 kocht ik een tweedehandse Commodore 64. Ik wist opeens dat ik computerprogrammeur wilde worden. Ook al liet mijn havo-vakkenpakket zonder exacte vakken het niet toe, ik was zo enthousiast dat ik hoe dan ook in die richting verder wilde. Na een eenjarige opleiding tot applicatiegebruiker mocht ik stage lopen bij Accept Software, een producent van boekhoudkundige softwareprogramma’s voor accountancykantoren en ben ik daar blijven werken. We schreven en testten in een loods zonder daglicht software en ook gaf ik trainingen aan boekhouders en senior accountants over de werking van de programma’s. Dat was best leuk als 23-jarige. In 1995 moest ik er even tussenuit om in Turkije mijn dienstplicht te vervullen. In die tijd kon je als Turk in het buitenland voor tienduizend gulden de periode van vijftien maanden beperken tot één maand. Leuk is anders. ‘s Ochtends vroeg op, een karig ontbijtje, hardlopen, verplicht deelname aan ongehoord saaie conferences en concerten van lokale zangers en zangeressen en vroeg naar bed. Toen het in 1996 wat minder ging met het bedrijf, belde Brandie Roobol, de oudeigenaar van Speelgoedland mij op. Hij had net zijn winkels verkocht aan Bart Smit en wilde een speciaalzaak in tuin- en serremeubelen beginnen en vroeg of ik bij hem wilde komen werken. Hij haalde met mij deskundigheid in huis om de voorraadadministratie in zijn winkels te automatiseren. Hij had me eerlijk verteld dat er enkele medewerkers waren die vraagtekens hadden bij aannemen van een allochtoon. Veel contact met allochtonen hadden ze tot die tijd nog niet gehad en onbekend maakt onbemind. Tel daar dan ook nog eens alle negatieve publiciteit over allochtonen bij op en je begrijpt waarom de vraagtekens bij de mensen opkwamen. Zijn keuze voor mij kwam op aanraden van een oud-collega van mij die tevens een jeugdvriend van Roobol was.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.

Mijn vader is dertig jaar geleden als gastarbeider vanuit Marokko naar Nederland gekomen. Ik gebruik de term ‘gastarbeider’ liever niet, omdat ik het zo neerbuigend vind klinken. Ze waren meer dan alleen de mensen die het vuile werk opknapten. Het was essentieel voor Nederland dat zij hiernaartoe kwamen.

Door te emigreren kon mijn vader financieel meer voor zijn gezin betekenen dan door in Marokko te blijven. Tien jaar lang stuurde hij geld op om ons te onderhouden en maakte hij het mogelijk dat wij van het platteland naar de stad verhuisden. Ik ben trots op mijn vader dat hij die moeilijke keuze om zijn gezin te verlaten heeft gemaakt. Hij woonde voor ons als een kluizenaar op een klein kamertje en stond in zijn beginperiode om drie uur ’s nachts op om op het platteland in een fabriek te gaan werken. Ik heb daar alle respect voor. Mijn moeder, drie zussen, één broer en ik zijn tien jaar na mijn vader naar Nederland gekomen. Als vierjarig jongentje kwam ik terecht in Bouwlust, een gemengde wijk met veel allochtonen en redelijk veel criminaliteit.

Zijn keuze heeft al met al een positief effect gehad, zowel in Marokko als in Nederland. Hij heeft ons kansen gegeven, want ik ben er nog niet zo zeker van dat ik in Marokko ook goed terecht zou zijn gekomen. Als ik nu naar familieleden kijk die nog in Marokko wonen, zie ik dat het hier gemakkelijker is om een goede carrière te maken en jezelf goed te ontwikkelen.

Tijdens mijn studie klaagde ik wel eens dat ik het druk had, maar dan relativeerde hij dat door mijn situatie te vergelijken met hoe het vroeger voor hem was geweest en wat hij had meegemaakt aan onzekere tijden. Hij wees me dan op mijn perfecte leven vol kansen. Van hem heb ik meekregen dat je hard moet werken om jezelf te ontwikkelen en leerde ik beseffen dat wij het als jonge generatie goed hebben.

Lees het hele verhaal in het boek ‘Generatie YEP’.